Zamek Książ

Pod koniec XIII wieku, w latach 1288-1292 książę z linii Piastów świdnicko -jaworskich Bolko I Surowy buduje na wzniesieniu skalnym w zakolu rzeki Pełcznicy warownię obronną, która z czasem staje się rezydencją książęcą. Zamek położony u zbiegu szlaków handlowych miał duże znaczenie strategiczne, gdyż zabezpieczał drogi  handlowe ze Śląska do Czech.  W roku 1392 Książ przechodzi na mocy umowy sukcesyjnej we władanie korony czeskiej. W 1509 roku Zamek i jego dobra oddane zostają w zastaw Konradowi z rodziny Hochbergów z Miśni.

Po przejęciu Zamku na własność w roku 1605 Hochbergowie utrzymują go w posiadaniu do chwili skonfiskowania przez władze hitlerowskie w 1941 r. W czasie wojny 30-letniej w latach 1618-1648, w trakcie walk o Zamek, mury obronne i wały ziemne zostają w dużym stopniu uszkodzone. W drugiej połowie XVII wieku prowadzone są prace nad rozbudową części mieszkalnej Zamku, kontynuowane w latach 1717-1732. Wtedy to powstaje monumentalna część barokowa: wschodnia fasada z głównym wejściem i wspaniała barokowa Sala Maksymiliana. Natomiast w roku 1734 powstaje w parku Pawilon Letni,  przebudowany w 1885 roku na rodzinną kaplicę grobową. W czasie wojny prusko-austriackiej oraz wojny 7-letniej walczące wojska na przemian kwaterują w Książu, powodując wiele zniszczeń.

W XVIII i XIX wieku na południowym stoku, w miejscu dawnych umocnień i ogrodów gospodarczych zakładane są ozdobne ogrody – Tarasy Zamkowe. W 1797 roku na wzniesieniu po drugiej stronie wąwozu  zostaje wybudowana romantyczna ruina tzw. Stary Książ. Ostatnia rozbudowa Zamku Książ przypada na lata 1908-1915. Zamek powiększono wówczas o eklektyczne skrzydło zachodnie i północne. Zmienia się także znacznie wystrój architektoniczny pozostałych skrzydeł, stylizowanych w duchu minionych epok.

Podczas II wojny światowej część Zamku została w drastyczny sposób zniszczona  w wyniku adaptacji Zamku na hitlerowską kwaterę wojenną przez paramilitarną organizację Fritza Todta. Wyposażenie takie jak obrazy, meble i słynna biblioteka zostaje wywiezione w nieznanym kierunku. Pod Zamkiem drążone są ogromne korytarze i tunele, kosztem życia więźniów z obozu koncentracyjnego w Gross-Rosen w Rogoźnicy. Przeznaczenie tuneli, które były częścią budowanego w Górach Sowich kompleksu  Riese (tzn. Olbrzym), do dziś owiane jest mgłą tajemnicy. 9 maja 1945 roku Zamek zostaje zajęty przez Armię Czerwoną, która dokonuje dzieła zniszczenia.

W latach powojennych Zamek ulegał kolejnej dewastacji. Dopiero w latach 1956-1962 Zamek zostaje zabezpieczony przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z Wrocławia, a w 1972 roku rozpoczęto pierwsze prace remontowe. Od  1991 r. w imieniu Gminy Wałbrzych Zamkiem zarządza Przedsiębiorstwo „Zamek Książ” w Wałbrzychu Sp. z o.o. Obecnie Zamek pełni rolę kulturalnego centrum, w którym odbywają się konferencje, sympozja, seminaria,  wernisaże, koncerty i bale.

Źródło: Zamek Książ